Soybean

सोयाबीन की खेती

Submitted by Vinod Kumar on Thu, 01/08/2013 - 11:01

Posted in

Login to post comments
1783 reads

Package of practices of Soybean

Submitted by naipagropediaraichur on Mon, 02/07/2012 - 15:46

Posted in

Introduction

ಸೋಯಾಅವರೆ

ಸೋಯಾ ಅವರೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ದ್ವಿದಳ ಬೆಳೆಯಾಗಿದ್ದು ಶೇ. 40 ರಷ್ಟು ಸಸಾರಜನಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಶೇ. 20 ರಷ್ಟು ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ರೀತಿಯ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಎಣ್ಣೆ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ್ರದರಿಂದ ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು ""ಎಣ್ಣೆ ಕಾಳು ಬೆಳೆ'' ಎಂತಲೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು 1.3 ಲಕ್ಷ ಹೆ. ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, 0.9 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ, ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ಗೋಡಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ರಸಸಾರ 5 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಮಣ್ಣು ಈ ಬೆಳೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

Varieties

ತಳಿಗಳ ವಿವರ

ತಳಿಗಳು	ವಲಯ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶ	ಬಿತ್ತನೆ ಕಾಲ	ಅವಧಿ/ವಿಶೇಷತೆ (ದಿನಗಳು)
ಜೆ ಎಸ್‌-335	1,2,3 ಮತ್ತು 8 ಮುಂಗಾರು	ಮೇ 15 – ಜುಲೈ 15 ರ ವರೆಗೆ	85-90/ ಮಾಗಿದ 8-10/ ದಿನಗಳ ತನಕ ಕಾಳು ಡಿಡಿಯುವ್ರದಿಲ್ಲ
ಡಿಎಸ್‌ಬಿ-1	1 ಮತ್ತು 2 ಮುಂಗಾರು	ಜೂನ್‌	90-95/ ಅನೇಕ ಕೀಟಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ
ಕೆಹೆಚ್‌ಎಸ್‌ಬಿ-2	8, 9 ಮತ್ತು 10 ಹಿಂಗಾರು	ನವೆಂಬರ್‌ ಡಿಸೆಂಬರ್‌	110-120/ ಭತ್ತದ ಕೊಳೆ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Cropping system

ಮಿಶ್ರ ಹಾಗೂ ಅಂತರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಸೋಯಾ ಅವರೆ

ಅ. ತೊಗರಿ + ಸೋಯಾಅವರೆ (2:4)

ನಾಲ್ಕು ಸಾಲು ಸೋಯಾಅವರೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಾಲು ತೊಗರಿಯನ್ನು 30 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ್ರದು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ. ಸೋಯಾಅವರೆಯನ್ನು 30 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದ ಮೂರು ತಾಳಿನ ಕೂರಿಗೆಯಿಂದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲನ್ನು ಹುಸಿ ಮಾಡಿ ಬಿತ್ತಬೇಕು. ಹುಸಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎಳಸೆಡ್ಡೆಯಿಂದ ತೊಗರಿ ಬಿತ್ತನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಆ. ಹೈಬ್ರಿಡ್‌ ಹತ್ತಿ ಸೋಯಾ ಅವರೆ (1:2)

ಎರಡು ಸಾಲು ಸೋಯಾ ಅವರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಲು ಹೈಬ್ರಿಡ್‌ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ್ರದು ಲಾಭದಾಯಕ. ಸೋಯಾ ಅವರೆಯನ್ನು 40 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದ ಮೂರು ತಾಲಿನ ಕೂರಿಗೆಯಿಂದ ನಡುವಿನ ತಾಲು ಹುಸಿ ಮಾಡಿ ಬಿತ್ತಬೇಕು. ಹುಸಿಬಿಟ್ಟು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೈಬ್ರಿಡ್‌ ಹತ್ತಿಯನ್ನು 60 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾಳು ಹಾಕಬೇಕು.

ಇ. ಗೋವಿನಜೋ ಸೋಯಾಅವರೆ (1:2)

ಒಂದು ಸಾಲು ಗೋವಿನಜೋಳದ ಜೊತೆ ಎರಡು ಸಾಲು ಸೋಯಾಅವರೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ್ರದು ಲಾಭದಾಯಕ. ಸೋಯಾಅವರೆಯನ್ನು 30 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದ ಮೂರು ತಾಳಿನ ಕೂರಿಗೆಯಿಂದ ನಡುವಿನ ಸಾಲು ಹುಸಿಬಿಟ್ಟು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹುಸಿಬಿಟ್ಟು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗೋವಿನಜೋಳವನ್ನು 20 ಸೆಂ.ಮೀ. ಗೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾಳು ಹಾಕಬೇಕು.

ಈ. ತಂಬಾಕು ಸೋಯಾಅವರೆ (1:2)

ಸೋಯಾಅವರೆಯನ್ನು ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೂಡಲೇ ಬಿತ್ತಬೇಕು. 30 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದ ಮೂರು ತಾಳಿನ ಕೂರಿಗೆಯಿಂದ ನಡುವಿನ ಸಾಲು ಹುಸಿ ಮಾಡಿ ಬಿತ್ತನೆಮಾಡಬೇಕು. ಹುಸಿಬಿಟ್ಟ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಸಸಿಗಳನ್ನು 60 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಉ. ರಾಗಿಯೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ

45 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರವಿರುವ ಎರಡು ರಾಗಿ ಸಾಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಸಾಲು ಸೋಯಾಅವರೆ ಬೆಳೆಯುವ್ರದರಿಂದ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 35 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ ರಾಗಿ ಮತ್ತು 5 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ ಸೋಯಾಅವರೆ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಊ. ಕಬ್ಬಿನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆ

ಕಬ್ಬನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಲಿನ ಒಂದು ಬದಿಯ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ರೈಜೋಬಿಯಂ ಅಣುಜೀವಿಗಳಿಂದ ಉಪಚರಿಸಿದ ಸೋಯಾಅವರೆ ಬೀಜವನ್ನು 10 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾಳು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಬ್ಬು ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ದಿನ ಅಥವಾ ಮರುದಿನ ಸೋಯಾಅವರೆ ಬಿತ್ತನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 25 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಬೀಜ ಬೇಕಾಗುವ್ರದು ಈ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ಇಳುವರಿ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 8-10 ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ ಸೋಯಾಅವರೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

Seed & Sowing

ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಬೇಸಾಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು (ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ)

ಬೀಜ

ಜೆಎಸ್‌-335 75 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ

ಇತರೆ ತಳಿಗಳು 62.5 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ

ಬಿತ್ತನೆ:

ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಭೂಮಿ ಹದ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಪೂರ್ತಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಯೋಜೈಮ್‌ನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಬೇಕು. ಸೋಯಾಅವರೆಯನ್ನು ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಯಲ್ಲಿ 30 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜದಿಂದ ಬೀಜಕ್ಕೆ 8-10 ಸೆಂ.ಮೀ. ಇರುವಂತೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜವನ್ನು 225 ಗ್ರಾಂ ಥ್ಯರಾಮ್‌ 75 ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ. ಅಥವಾ 150 ಗ್ರಾಂ ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿನ್‌ 75 ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ ದಿಂದ ಉಪಚರಿಸಿ ನಂತರ 1250 ಗ್ರಾಂ ರೈಜೋಬಿಯಂ ಜೀವಾಣುವಿನಿಂದ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡುವ್ರದರಿಂದ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ರಂಜಕವನ್ನು ಶಿಲಾರಂಜಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಒದಗಿಸಿ, 1250 ಗ್ರಾಂ ರಂಜಕ ಕರಗಿಸುವ ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತುವ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚುವ್ರದು ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಮೇಲಿನ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 1 ಟನ್‌ ತಾಮ್ರದ ಗಣಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕುವ್ರದರಿಂದ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ್ರದರ ಜೊತೆಗೆ ಲಘುಪೋಷಕಾಂಶಗಳಾದ ತಾಮ್ರ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಸತುವ್ರ ಬೆಳೆಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

Nutrient management

ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳು

ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್‌ 6 ಟನ್‌

ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು

ಸಾರಜನಕ 40 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ

ರಂಜಕ 80 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ

ಪೊಟ್ಯಾಷ್‌ 25 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ

ಜಿಂಕ್‌ ಸಲ್ಫೇಟ್‌ 12 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ

ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರ

ರೈಜೋಬಿಯಂ (ವಲಯ 1 ಮತ್ತು 2 ಕ್ಕೆ ಸ್ಟೕನ್‌-ಎ) 1250 ಗ್ರಾಂ

ರಂಜಕ ಕರಗಿಸುವ ಗೊಬ್ಬರ 1250 ಗ್ರಾಂ

ಬಯೋಜೈಮ್‌ 20 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ

ಬೆಳೆ ಪ್ರಚೋದಕಗಳು 20 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ

Water management

ನೀರಾವರಿ

ನೀರಾವರಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಿ ಭೂಮಿ ಹದ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸಿ ೮ﾬ೧೦ ದಿನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಬೇಕು.

Weed management

ಕಳೆ ಹತೋಟಿ

ಬಿತ್ತನೆಯಾದ ದಿನ ಅಥವಾ ಮರು ದಿನ 4.0 ಲೀಟರ್‌ ಅಲಾಕ್ಲೋರ್‌ 50 ಇ.ಸಿ. ಅಥವಾ 2.0 ಲೀ. ಕ್ಲೋಮ್ಯಾಜೋನ್‌ 50 ಇ.ಸಿ ಅಥವಾ 37.5 ಗ್ರಾಂ ಕ್ಲೋರಿಮ್ಯುರಾನ್‌ 25 ಇ.ಸಿ. ಯನ್ನು 750 ಲೀಟರ್‌ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತೇವಾಂಶವಿರಬೇಕು. ಕ್ಲೋರಿಮ್ಯುರಾನ್‌ ಕಳೆನಾಶಕವನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ 15 ದಿವಸಗಳವರೆಗೆ ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ನಂತರ 20-25 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರಿ ಅಂತರ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಬೇಕು.

Disease management

ಕ್ರ.ಸಂ	ರೋಗಗಳು	ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹಾನಿ	ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳು
1.	ಬೀಜ ಮತ್ತು ಸಸಿ ಕೊಳೆ ಹಾಗೂ ಬುಡ ಕೊಳೆ ರೋಗ	ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಸಸಿಗಳು ಅಂಗಲಾಗಿರುವ್ರದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಅನೇಕ ಶಿಲೀಂದ್ರಗಳು ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವ ಸಸಿಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಹಳದಿ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ನಂತರ ಪೂರ್ತಿ ಒಣಗಿ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಸಸಿಗಳ ಬುಡ ಭಾಗದ ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಶಿಲೀಂದ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.	ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಬೀಜಕ್ಕೆ 3.0 ಗ್ರಾಂ ಥೈರಾಮ್‌ 75 ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ ಅಥವಾ 2.0 ಗ್ರಾಂ ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿನ್‌ 75 ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ ನಿಂದ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು.
2.	ದುಂಡಾಣು ಎಲೆ ಚುಕ್ಕೆ ರೋಗ	ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳದಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ತರುವಾಯ ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳ ಕೆಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಮಧ್ಯ ಭಾಗ ಉಬ್ಬಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಗೆ ಎಲೆಗಳು ಒಣಗಿ ಉದುರಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.	0.5 ಗ್ರಾಂ ಅಗ್ರಿಮೈಸಿನ್‌ ಅಥವಾ 0.5 ಗ್ರಾಂ ಸ್ಟೈಪ್ಟೊಸೈಕ್ಲಿನ್‌ ಜೊತೆಗೆ 2.0 ತಾಮ್ರದ ಆಕ್ಸಿಕ್ಲೋರೈಡ್‌ 50 ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ ಒಂದು ಲೀಟರ್‌ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು.
3.	ತುಕ್ಕು ರೋಗ	ಬೆಳೆ ಹೂವಾಡುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಿಡದ ಕೆಳಭಾಗದ ಎಲೆಗಳ ಕೆಳಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಳ್ಳೆ ತರಹದ ಚಿನ್ಹೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಕೆಂಪು ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಗಿಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಎಲೆಗಳಿಗೂ ಹರಡಿ ಎಲ್ಲಾ ಎಲೆಗಳೂ ಹಳದಿ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ನಂತರ ಉದುರಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ.	ತುಕ್ಕು ರೋಗ ಪೀಡಿತ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲಿ (ಅಥಣಿ, ರಾಯಭಾಗ, ಗೋಕಾ, ಹುಕ್ಕೇರಿ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕೋಡಿ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ) ಪಾಕ್ಷಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ್ರದರಿಂದ ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಬಿತ್ತಿದ 35-45 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರೋಗ ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿ ಲೀ. ನೀರಿಗೆ 1.0 ಮಿ.ಲೀ. ಹೆಕ್ಸಾಕೊನ್‌ಜೋಲ್‌ 5 ಇ.ಸಿ. ಅಥವಾ 1.0 ಮಿ.ಲೀ. ಪ್ರೊಪಿಕೊನ್‌ಜೋಲ್‌ 25 ಇ.ಸಿ. ಅಥವಾ 10 ಮಿ.ಲೀ. ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಇಂಪಡಿಸಬೇಕು. ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಗಣುಗುಣವಾಗಿ 15 ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂದ್ರ ನಾಶಕದ 1 ಸಿಂಪರಣೆ ಅಥವಾ 10 ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು 2 ಸಲ ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. (ಪ್ರತಿ ಹಕ್ಟೇರಿಗೆ 625 ರಿಂದ 750 °Ãlgï ಲೀಟರ್‌ ಸಿಂಪರಣಾ ದ್ರಾವಣ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.)
4.	ಹಳದಿ ನಂಜು ರೋಗ	ರೋಗ ತಗುಲಿದ ಸಸ್ಯಗಳ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಹಳದಿ ಭಾಗಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವ್ರದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರೋಗ ತಗುಲಿದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ನಂತರ ಬಿಳಿ ನೊಣಗಳ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ ಹರಡಿ ಪೂರ್ತಿ ಬೆಳೆಯೇ ಹಳದಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ್ರದು.	ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣವಿರುವ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೇರು ಸಮೇತ ಕಿತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳಬೇಕು. ಬಿಳಿ ನೊಣಗಳ ಹತೋಟಿಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ ನೀರಿಗೆ 1.0 ಮಿ.ಲೀ. ಆಕ್ಸಿಡೆಮೆಟಾನ್‌ ಮಿಥೈಲ್‌ 25 ಇ.ಸಿ. ಅಥವಾ 1.5 ಮಿ.ಲೀ. ಟ್ರೈಅಜೋಫಾಸ್‌ 40 ಇ.ಸಿ. ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪರಿಸಬೇಕು.
5.	ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಬೀಜದ ರೋಗ	ರೋಗ ತಗುಲಿದ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವ್ರದು. ಈ ರೀತಿಯ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವ್ರ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಚುಕ್ಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ (ಶೇ 100 ರಷ್ಟು) ಆವರಿಸಿರುವ್ರದು. ಈ ರೋಗ ಇಳುವರಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಿದ್ದರೂ ರೋಗ ತಗುಲಿದಬೀಜಗಳ ಮೊಳಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿಯ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.	ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ಬೀಜಗಳೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅವ್ರಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಬಿತ್ತನೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಬೀಜಕ್ಕೆ 3 ಗ್ರಾಂ ಥೈರಾಮ್‌ ನಿಂದ ಬೀಜೋಪಚಾರ ಮಾಡಿ ಬಿತ್ತಬೇಕು. ಬೆಳೆ ಕಾಳುಕಟ್ಟುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ ನೀರಿಗೆ 1.0 ಗ್ರಾಂ ಕಾರ್ಬನ್‌ಡೈಜಿಮ್‌ 50 ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ ಬೆರೆಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ದ್ರಾವಣವನ್ನು 15 ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಿಂಪರಣೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

Insect pest management

ಕ್ರ.ಸಂ	ಕೀಟಗಳು	ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹಾನಿ	ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳು
1.	ಎಲೆ ತಿನ್ನುವ ಕೀಡೆಗಳು, ಕಠಾರಿ ಹುಳು	ಮರಿ ಕೀಡೆಗಳು ಮೊದಲು ಎಲೆಯ ಹಸಿರು ಭಾಗವನ್ನು ಕೆರೆದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಕೀಡೆಗಳು ದೊಡ್ಡವಾದಂತೆ ಇಡೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.	ಎಲೆ ತಿನ್ನುವ ಕೀಡೆಗಳ ಹತೋಟಿಗೆ 1.7 ಮಿ.ಲೀ. ಡೈಮಿಥೊಯೇಟ್‌ 30 ಇ.ಸಿ ಅಥವಾ 1.0 ಮಿ.ಲೀ. ಕ್ವಿನಾಲ್‌ಫಾಸ್‌ 25 ಇ.ಸಿ. ಅಥವಾ 1.0 ಮಿ.ಲೀ. ಮೊನೊಕ್ರೋಟೊಫಾಸ್‌ 36 ಎಸ್‌.ಎಲ್‌.ಅಥವಾ 2.0 ಮಿ.ಲೀ. ಕ್ಲೊರ್‌ಪೈರಿಫಾಸ್‌ 20 ಇ.ಸಿ. ಅಥವಾ 0.6 ಗ್ರಾಂ ಡೈಪ್ಲೊಬೆಂಜೂರಾನ್‌ 25 ಡಬ್ಲೂ.ಪಿ ಅಥವಾ ಜೈವಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಾದ 1.0 ಮಿ.ಲೀ. ಬಿ.ಟಿ. ದುಂಡಾಣು ಅಥವಾ 1.0 ಗ್ರಾಂ ನೊಮೊರಿಯಾ ರಿಲೈ ಶಿಲೀಂದ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಲೀಟರ್‌ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು
2.	ಸ್ಪೊಡಾಪ್ಟಿರಾ ಕೀಡೆ	ಮರಿ ಕೀಡೆಗಳು ಎಲೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಎಲೆಯ ಹಸಿರು ಅಂಶವನ್ನು ಕೆರೆದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಕೆರೆಯುವ್ರದರಿಂದ ಎಲೆಗಳು ಬಿಳಿ ಪರದೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡವಾದಂತೆ ಕೀಡೆಗಳು ಚುದುರಿ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲೆ ತಿನ್ನುವ ಈ ಹುಳುಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮನಾಗಿ ರಂಧ್ರ ಕೊರೆದಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬಾಧೆಯು ತೀವ್ರವಾದಾಗ ಎಲೆಯ ದೇಟನ್ನು ಸಹ ಕೀಡೆ ತಿಂದಿರುವ್ರದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.	ಸ್ಪೊಡಾಪ್ಟಿರಾ ಕೀಡೆಯ ಹತೋಟಿಗೆ 1.0 ಮಿ.ಲೀ. ಬಿ.ಟಿ. ದುಂಡಾಣು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬೆಳೆಗೆ 35 ದಿನಗಳಾದಾಗ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೇ ಸಿಂಪರಣೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಗೆ 40 ದಿನಗಳಾದಾಗ ೨.೦ ಮಿ.ಲೀ ಟ್ರೈಜೋಫಾಸ್‌ 40 ಇ.ಸಿ. ಅಥವಾ 0.5 ಮಿ.ಲೀ. ಲ್ಯಾಂಬ್ಡಾ ಸೈಲೋಥ್ರಿನ್‌ 5 ಇ.ಸಿ ಪ್ರತಿ ಲೀ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ 1.0 ಗ್ರಾಂ. ನೊಮೊರಿಯಾ ರಿಲೈ ಶಿಲೀಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬೆಳೆಗೆ 35 ಹಾಗೂ 50 ದಿನಗಳಾದಾಗ ಎರಡು ಸಿಂಪರಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
3.	ಕಾಯಿ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳು	ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮರಿ ಕೀಡೆಗಳು ಕಾಯಿಯನ್ನು ಕೊರೆದು ಮಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.	ಕಾಯಿ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳದ ಹತೋಟಿ ಮಾಡಲು ಬೆಳೆಯ 55-60 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2.0 ಮಿ.ಲೀ. ಕ್ವಿನಾಲ್‌ಫಾಸ್‌ 36 ಎಸ್‌.ಎಲ್‌. ಅಥವಾ 1. ಮಿ.ಲೀ. ಮೊನೋಕ್ರೋಟೋಫಾಸ್‌ 36 ಎಸ್‌.ಎಲ್‌. ಅಥವಾ 0.2 ಮಿ.ಲೀ. ಸ್ಟೈನೋಸ್ಯಾಡ್‌ 45 ಎಸ್‌.ಸಿ. ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸುವ್ರದು. ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ಜೂನ್‌ ಮೊದಲು ಪಾಕ್ಷಿಕದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ್ರದರಿಂದ ಹುಳದ ಬಾಧೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.
4.	ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯು ನೊಣ	ಬೆಳೆಯು 10-15 ದಿವಸಗದಿದ್ದಾಗ ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯುವ ಕೀಟದ ಮರಿಗಳು ಎಲೆಯೊಳಗೆ ಸುರಂಗ ಕೊರೆದು ದೇಟಿನ ಮೂಲಕ ಕಾಂಡವನ್ನು ಸೇರಿ ಒಳಗಿನ ತಿರುಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ್ರದರಿಂದ ಗಿಡಗಳು ಒಣಗುತ್ತವೆ.	ಬೆಳೆಯು 10 ರಿಂದ 15 ದಿನದಿದ್ದಾಗ 0.2 ಮಿ.ಲೀ. ಇಮಿಡಾಕ್ಲೋಪ್ರಿಡ್‌ 17.8 ಎಸ್‌.ಎಲ್‌ ಅಥವಾ 0.3 ಗ್ರಾಂ ಥಯಾಮಿಥಾಕ್ಸಾಮ್‌ 25 ಡಬ್ಲೂ.ಜಿ. ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಲೀ. ನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಸಿಂಪಡಿಸಬೇಕು. ಇದಾದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ನೊಣದ ಬಾಧೆ ಕಂಡು ಬಂದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಯಾವ್ರದಾದರೊಂದು ಕೀಟನಾಶಕದ ಸಿಂಪರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

Yield

ಇಳುವರಿ

ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆಯಿಂದ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 20-25 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ ಕಾಳಿನ ಹಾಗೂ 15-20 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ ಮೇವಿನ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಖುಷ್ಕಿಯಲ್ಲಿ 18-20 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ ಕಾಳಿನ ಹಾಗೂ 10-15 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ ಮೇವಿನ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.

Login to post comments
1904 reads

सोयाबीन की खेती

Submitted by Rakesh Kumar Singh on Wed, 18/08/2010 - 16:42

Posted in

Introduction

सोयाबीन की खेती मैदानी क्षेत्र में इसकी अभी हाल के वर्षों में शुरू हुई है। इसमें ४०-४५ प्रतिशत प्रोटीन तथा २०-२२ प्रतिशत तक तेल की मात्रा उपलब्ध है। इसके प्रयोग से शरीर को प्रचुर मात्रा में प्रोटीन मिलती है। प्रदेश में बुन्देलखण्ड के सभी जनपदो एव बदायू, शाहजहॉपुर, रामपुर, बरेली, मेरठ आदि मे की जाती है। निम्न सघन पद्घतियों अपनाकर सोयाबीन की खेती अधिक लाभप्रद हो सकती है।

Varieties

सोयाबीन की प्रजातियों का विवरण निम्नवत्‌ है।

प्रजाति

दाने का रंग आकार

पकने की अवधि (दिनो मे)

उपज (कु./हे.)

कीट/रोग ग्राही अवरोधी

उपयुक्त क्षेत्र

पी.के. ४७२

पीला गोल बडा

१२०-१२५

३०-३५

पीला चित्रवर्ण अवरोधी

सम्पूर्ण उ.प्र.विंशेषकर बुन्देलखण्ड क्षेत्र

जे.एस. ७१-५

पीला द्दोट

१००-१०५

२५-२८

पत्ती द्देदक कीट मध्यम अवरोधी

बुन्देलखण्ड क्षेत्र

पी.एस. ५६४

पीला मघ्यम

११५-१२०

२५-३०

पीला चित्रवर्ण अवरोधी

सम्पूण उ.प्र.

पी.के. २६२

पीला गोल बडा

१२०-१२५

२८-३०

पीला चित्रवर्ण तथा बैक्टीरियल पत्ती पस्टयूल्स

तराई क्षेत्र तथा भाभर

जे.एस. २

-

९८-१०५

२५-३०

झुलसा अवरोधी

बुन्देलखण्ड

जे.एस.९३-५

-

१०२-१०८

२५-३०

जड सलन पत्ती धब्बा अवरोधी

बुन्देलखण्ड

जे.एस. ७२-४४

-

१०५-११०

२०-२८

मध्यम अवरोधी

बुन्देलखण्ड

जे.एस. ७५-४६

-

१०५-११०

२५-३०

झुलसा अवरोधी

बुन्देलखण्ड

पूसा २०

-

११०-११५

३०-३२

अच्द्दी अंकुरण क्षमता

बुन्देलखण्ड

पी.के. ४१६

पीला मध्यम

११५-१२०

३०-३५

ब्लाइट से मध्यम अवरोधी पीला विषाणु व जीवाणु झोंका अवरोधी

सम्पूर्ण उ.प्र.

पी.के १०२४

पीला गोल

११५-१२०

३०-३५

पीला चित्रवर्ण रोग अवरोधी

तदैव

पूसा. १६

पीला मध्यम

११०-११५

२५-३५

पीला चित्रवर्ण मध्यम अवरोधी

सम्पूर्ण उ.प्र.

पी.एस १०४२

पीला गोल बडा

१२०-१२५

३०-३५

झुलसा अवरोधी

सम्पूर्ण उ.प्र.

जे.एस. ३३५

पीला मध्यम

१००-११०

३०-३५

झुलसा अवरोधी

बुन्देलखण्ड हेतु

एम.ए.यू.एस. ४७

-

८५-९०

२५-३०

झुलसा अवरोधी

बुन्देलखण्ड हेतु

एन.आर.सी. ३०

-

१००-१०५

२५-३०

झुलसा अवरोधी

बुन्देलखण्ड

Seed & Sowing

बीज दर:

७५-८० किलो बीज प्रति हेक्टर का प्रयोग किया जाय। अंकुरण प्रतिशत ७५-८० से कम नही होना चाहिये।

बीज उपचार:

बोने से पूर्व प्रति किलोग्राम बीज को २ ग्राम थीरम एवं १.० ग्राम कार्बन्डाजिम ५० प्रतिशत घुलनशील चूर्ण के मिश्रण से शोधित करना है। बोने से पहले बीज को सोयाबीन के विशिष्ट राइजोबियम कल्चर से भी उपचारित करे। एक पैकेट १० किग्रा. बीज के लिये पर्याप्त होता है। एक पैकेट कल्चर को १० किग्रा. बीज के ऊपर द्दिडकाव कर हल्के हाथ से मिलायें जिससे बीज के ऊपर एक हल्की पर्त बन जायें। इस बीज की बुवाई तुंरन्त करें। तेज धूप से कल्चर के जीवाणु के मरने की आशका रहती है। ऐसे खेतो में जहॉ सोयाबीन पहली बार या काफी समय बाद बोई जा रही है। कल्चर का प्रयोग अवश्य करें।

बुवाई:

मैदानी क्षेत्रों में इसकी बुवाई का उपयुक्त समय २० जून से १० जुलाई तक हैं। पर्वतीय क्षेत्र में बुवाई का उपयुक्त समय २५ मई से १५ जून है। बुवाई ४५ सेमी. की दूरी पर लाइनो में करे। बीज से बीज की दूरी ३ से ५ सेमी रखे। बीज को ३ से ४ सेमी. से अधिक गहरा नही बोना चाहियें।

Nutrient management

उर्वरकों क प्रयोग मृदा परीक्षण की संस्तुतियों के आधार पर किया जाय। यदि मृदा परीक्षण नही कराया गया हैं तो उन्नतिशील प्रजातियों के लिए नत्रजन २० किग्रा. फास्फोरस ८० किग्रा. तथा पोटाश ४० किग्रा. प्रति हेक्टर की दर से प्रयोग करे। खाद की पूरी मात्रा अन्तिम जुताई में हल के पीद्दे ६-७ सेमी की गहराई पर डाली जाय। बोने के ३० से ३५ दिन बाद सोयाबीन का एक या दो पौध उखाड़कर देखा जाय कि जड़ो में ग्रंथियां पड़ी हैं अथवा नही। यदि ग्रन्थियों न पडी हो तो ३० किग्रा. नत्रजन प्रति हेक्टर की दर से फूल आने के एक सप्ताह पहले प्रयोग किया जाय। गोबर की खाद डालने से जड़ो मे ग्रन्थियों अच्द्दी बनती है। २०० किग्रा. जिप्सम का प्रयोग आवश्यक है।

Water management

सोयाबीन वर्षा आधारित फसल है। यदि वर्षा न हो तो फूल एंव फली आने पर सिचाई करे। खेत में जल-निकास का प्रबन्ध करना चाहिये।

Weed management

सोयाबीन के खेत को खरपतवार से मुक्त रखें इसकी बुवाई से पहले (२४ घण्टे के अन्दर) फ्लूक्लोरेलिन (४५ ई.सी.) २.२५ लीटर मात्रा की ७००-८०० लीटर पानी में घोलकर प्रति हेक्टर की दर से छिड़काव कर भूमि में मिला दे। अथवा एलाक्लोर(५० ई.सी.) २ लीटर को ७००-८०० लीटर पानी में घोलकर प्रति हेक्टर की दर से छिड़काव करे। खरपतवार नाशक दवा न मिले तो २५ दिन के बाद निकाई करे तथा दूसरी निकाई आवश्यकतानुसार बोने के ४५ दिन बाद करे।

Disease management

सोयाबीन का पीला चित्रवर्ण रोग:

पहचान:

यह बीमारी वाइरस द्वारा फैलती है, जिसे सफेद मक्खी फैलाती है। प्रभावित पौधों की पत्ती पीली और चित्तीदार दिखाई देती है।

उपचार:

१. रोग रोधी प्रजातियां जैसे पी.के. ४१५, ४७२, पी.एस.-५६४, पी.के.-२६२, पी.के.-३२७, पी.के.१०२४ को बोयें।

२.  इसकी रोकथाम हेतु जमाव के बाद रोग के लक्षण दिखाई पडने पर प्रभावित पौधों निकालकर निम्न मे से किसी एक कीटनाशी का छिड़काव करना चाहियें।

(क) इन्डोसल्फान (३५ ई.सी.) १.२५ लीटी/१००० लीटर पानी में मिलाकर द्दिडके अथवा

(ख)  मिथइल-ओ डिमेटान (२५ ई.सी.) १ लीटर प्रति हेक्टर या

(ग) डाईमिथोएट (३० ई.सी.) १ लीटर प्रति हेक्टर।

Insect pest management

सोयाबीन की फली द्देदक कीट:

पहचान:

इनकी सूडी फलियों को खाकर नुकसान पहुंचाती है।

उपचार:

१. बुन्देलखण्ड में मध्यम अवरोधी प्रजाति गौरव को बोया जाय।

२. इस कीट की रोकथाम के लिये निम्न कीटनाशको में से किसी एक का द्दिडकाव करना चाहियें।

(क) मिथाइल पैराथियान ५० ई.सी. १ लीटर प्रति हेक्टर या

(ख) क्लोरोपायरीफास (२० ई०सी०) १.५ लीटर प्रति या क्यूनालफास (२५ ई.सी.)

ग्रीन सेमी लूपर कीट:

पहचान:

इसकी सूड़ियाँ शीघ्र पकने वाली प्रजातियॉ मे फूल निकलते समय उसकी कलियों को खा जाती है। प्रथम फूल को समाप्त पर दुबारा पुष्प बनते है जिनमें फलियॉ बनने पर उनमें दाने नही बनते ।

उपचार:

फसल मे फूल निकलना शुरू हो तो इन्डोसल्फान दवा का छिड़काव करे।

सोयाबीन की बिहार रोमिल सूडी:

पहचान:

प्रारम्भिक अवस्था मं सूड़ियाँ एकत्र होकर पत्तियों की सतह पर रहकर हरित पदार्थ खुरचकर खाती है। बाद में पूरे खेत मे बिखरकर पत्तियों को खाकर पौधों को नंगा कर देती है।

उपचारः

१. प्रारम्भिक अवस्था में गिडारें झुण्ड में पत्तियों पर रहती है। पत्तियां तोड़कर नष्ट कर दे।

२. इण्डोसल्फान ३४ ई.सी. १.२५ लीटर या क्यूनालफास २५ ई.सी. १.५ लीटर का १००० लीटर पानी में घोलकर प्रति हेक्टर २ से ३ बार आवश्यकतानुसार छिड़काव करें।

गार्डिल बिटिल (सोयाबीन)

पहचान:

वयस्क मादा तने अथवा टहनियों पर दो द्दल्ले बनाती है जिसके बीच में पीले रंग के अण्डे देती है। अण्डे से निकली गिडार अन्दर अन्दर खाती है। पौधा सूख जाता है।

उपचार:

१. ग्रीष्मकालीन जुताई करनी चाहिये।

२. सम्भावित क्षेत्रों में बुवाई के समय फोरेट १० जी. १० किग्रा. प्रति हेक्टर खेत में मिलायें या कार्बोयूरान ३ जी. ३० किग्रा. प्रति हेक्टर खेत में मिलायें।

सूत्रकृमि:

सूत्रकृमि जनित बीमारियॉ रोकने के लिये हरी खाद गर्मी की गहरी जुताई या खलियॉ की खाद का उचित मात्रा में प्रयोग किया जाय।

Login to post comments
Read more
2667 reads

Package of practices for Soyabean

Submitted by sharwan on Tue, 20/04/2010 - 17:01

Posted in

Soil Conditions

It can be grown in well drained sandy loam to clay soil with medium water holding capacity, reasonable depth, comparatively rich in organic carbon and leveled fields with near neutral pH (6.5 to 7.5). Soil with excessive salts/ sodium and poorly drained conditions are not suitable for soybean cultivation.

Varieties

North Hill Zone

North Plain Zone

Central Zone

Southern Zone

Eastern Zone

Bragg, Lee, PK 262, PK 308, PK 327, PK 416, VL Soya 1, VL Soya 2, Pusa 16, Pusa 24, Pusa 20, Shivalik Shilajeet, Ahilya 1, Pb 1, VLS 47, Himso 1563, SL 525

Bragg, Alankar, Ankur, Shilajeet, PK 262, PK 308, PK 327, PK 416PS 564, , SL 4, SL 96, VLS 21, Pusa 16, Pusa 22, Pusa 24, Pusa 27, Pusa 37, PS 1024, PS 1042, Pb 1,PS 1072, PS 1241

Bragg, Clark 63, Monetta, Durga, Gaurav, Gujrat Soya 1 & 2,MACS 13, MACS 58, Monetta, T 49, Pusa 37, PK 472, Pb 1, JS 2, JS 75-46, JS 76-205, JS 71 05, JS 79-81, Kalitur, JS 80-21, JS 335, JS 79-81, JS 90-41, Ahilya 1, Ahilya 2, Ahilya 3, Ahilya 4, Indira Soya 9. MAUS 32, MAUS 47, MAUS 81, JS 93-05, JS 95-60

Co 1, Co 2, Davis, Hardee, Improved pelican, KHSb 2, Monetta, PK 471, PS 1029, Pusa 37, Pusa 40, MACS 57, MACS 124, ADT 1, KB 79 (Snrha), KM 1, MAUS 1, MAUS 2 (Pooja), Monetta, MACS 450,

JS 80-21, PK 472, Ankur, Birsa Soya 1, Bragg, PK 262, PK 327, Pusa 16, Pusa 22, Pusa 24, RAUS 5

Cropping system

North Hill Zone

North Plain Zone

Central Zone

Southern Zone

Eastern Zone

Corn, Pigeon pea

Corn, Pigeon pea, Sorghum

Sorghum, Pigeon pea, Cotton, Pearl millet, Ground nut

Cotton, Corn, Sugarcane, Finger millet, Pigeon pea, Groundnut, Wheat

Finger millet, Paddy, Pigeon pea, Roselle, Temperate grasses

Field preparation

Deep summer ploughing once in 2-3 years or one normal summer ploughing followed by 2-3 cross harrowing or cultivation for ideal seed bed of good tilth for soybean crop.

Seed & Sowing

S.No.

Input/practices

North Hill Zone

North Plain Zone

Central Zone

Southern Zone

Eastern Zone

(i).

Seed Rate (Minimum 70% germination)

Bold seeded- 80-90 kg/ha Medium seeded-70-75kg/ha Small seeded-55-60 kg/ha

Bold seeded- 80-90Kg/ha Medium seeded-70-75kg/ha Small seeded-55-60 kg/ha

Bold seeded-80-90Kg/ha Medium seeded-70-75kg/ha Small seeded-55-60 kg/ha

Bold seeded- 80-90Kg/ha Medium seeded-70-75kg/ha Small seeded-55-60 kg/ha

Bold seeded- 80-90Kg/haMedium seeded-70-75kg/haSmall seeded-55-60 kg/ha

(ii).

Seed treatment

i) Fungicidal/Bio-agent: Thiram 75 WP + Cabendazim 50 WP (2:1) @ 3 g/kg seed or Trichoderma viride @ 4-5 gm/kg seed.
ii) Microbial: About 500 g/75 kg seed Bradyrhizobium japonicum culture + PSB/PSM 500 g/ 75 Kg seed

(iii).

Sowing time

Last week of May to June end

Mid of June to First week of July

Middle of June to Middle of July

(i) For Kharif-Middle of June to end of July (ii) For Rabi- First week of October to December (iii) For Summer- Second fortnight of January

Middle of June to middle of July

(iv).

Spacing (Depending on Sowing time)

45 x 5 cm

45 - 60 x 5 cm

30-45 x 5-8 cm

30 - 45 x 5 cm

30 - 45 x 5 cm

(v).

Depth of sowing

3 to 5 cm

3 to 5 cm

3 to 5 cm

3 to 5 cm

3 to 5 cm

(vi).

Plant population

0.4 million /ha

0.4 million /ha

0.4-0.6 million /ha

0.4-0.6 million /ha

0.4-0.6 million /ha

2

Storage

Store in moisture proof bags at seed moisture of about 9-10 %.

Nutrient management

North Hill Zone

North Plain Zone

Central Zone

Southern Zone

Eastern Zone

10 t FYM/ha + 20:80: 20: 20 N:P2O5: K2O:S Kg/ha

10 t FYM/ha + 20:60: 20: 20 N:P2O5: K2O:S Kg/ha

10 t FYM/ha + 20:60: 20: 20 N:P2O5: K2O:S Kg/ha

10 t FYM/ha + 20:80: 20: 20 N:P2O5: K2O:S Kg/ha

10 t FYM/ha + 20:80: 40: 20 N:P2O5: K2O:S Kg/ha

Water management

Flowering and pod filling stage in case of drought.

Weed management

Two hand weedings at 21 and 45 DAS or Fluchloralin or Trifluralin @ 1 kg a.i./ha as pre-plant incorporation or Alachlor @ 2 kg a.i./ha or Pendimethalin @ 1 kg a.i./ha or Metolachlor @ 1 kg a.i./ha or Clomazone @ 1 kg a.i./ha as pre-emergence or Imazethapyr @ 75 to 100 g a.i./ha or quizalofop ethyl @ 50 g a.i./ha as post-emergence (15 -20 DAS) in 750 to 800 liters water/ha.

No podding/ Bud proliferation syndrome

Apply Phorate 10 G @ 10 Kg/ha as soil application followed by spray of either Triazophos 40 EC @ 0.8 l/ha or Ethion 50 EC @ 1.5 l/ha or Methomyl 12.5 L @ 2.0 l/ha or Quinalphos 25 EC @ 1.5 l/ha.

Disease management

For foliar diseases like Myrothecium, Cercospora leaf spot and Rhizoctonia aeria blight: Two spray of carbendazim 50 WP or thiophanatemethyl 70 WP @ 0.5 kg in 1000 l water/ha at 35 and 50 DAS.
For Bacterial pastule: Spray of Copper oxychloride 2 Kg + Streptocycline 200 g /1000 l water at the appearance of the disease.
For the control of Yellow Mosaic : Spray of thiomethoxam 25 WG @ 100 g/ha or methyl deinaton @ 0.8 l/ha.
For rust: Two to three sprays of hexaconazole or propiconazole or triadimefon or ocycarboxin @ 0.1%. First spray at the time of appearance of rust followed by subsequent sprays at 15 days control. For hot spot areas one prophylectic spray of any of above fungicide at 35 to 40 days after sowing.

Insect pest management

Furrow application of Phorate 10G @ 10 kg/ha, followed by 1 or 2 sprays of Quinalphos 25 EC (1.5 lit/ha) or Endosulfan 35 EC @ (1.5 lit./ha) or Monocrotophos 36 SC (0.8 lit./ha) or Triazophos 40 EC ( 0.8 lit./ha) or Methomil 40 SP (1 kg/ha) or Chlorpyriphos 20 EC (1.5 lit./ha) or Ethofenprox 10 EC (1 lit./ha), depending on the insect pest and intensity of damage. For one ha, the spray volume has to be 750 to 800 lit.

Harvesting & Threshing

When pods turn black, brown or golden, seed has 17% moisture. Thresh at about 14 % grain moisture using thresher.

Login to post comments
11140 reads

Soybean

सोयाबीन की खेती

Package of practices of Soybean

सोयाबीन की खेती

सोयाबीन की प्रजातियों का विवरण निम्नवत्‌ है।

बीज दर:

बीज उपचार:

बुवाई:

सोयाबीन का पीला चित्रवर्ण रोग:

पहचान:

उपचार:

सोयाबीन की फली द्देदक कीट:

पहचान:

उपचार:

ग्रीन सेमी लूपर कीट:

पहचान:

उपचार:

सोयाबीन की बिहार रोमिल सूडी:

पहचान:

उपचारः

गार्डिल बिटिल (सोयाबीन)

पहचान:

उपचार:

सूत्रकृमि:

Package of practices for Soyabean

North Hill Zone

North Plain Zone

Central Zone

Southern Zone

Eastern Zone

North Hill Zone

North Plain Zone

Central Zone

Southern Zone

Eastern Zone

S.No.

Input/practices

North Hill Zone

North Plain Zone

Central Zone

Southern Zone

Eastern Zone

North Hill Zone

North Plain Zone

Central Zone

Southern Zone

Eastern Zone

No podding/ Bud proliferation syndrome

Shortcuts

POP

User login

Featured User

New Releases

agropedia is developed under the sponsorship of ICAR, NAIP